Co kamera podczerwieni widzi wewnątrz liofilizatora, a czego nie widzą sondy
Cykl liofilizacji przebiega na ślepo, dopóki coś go nie zmierzy. Urządzenie to szczelna, zimna komora o obniżonym ciśnieniu; wewnątrz niej woda zawarta w ciekłej formulacji jest najpierw zamrażana, a następnie usuwana w postaci pary. Operator ustawia temperaturę półek i ciśnienie w komorze, a to, czego materiał faktycznie doświadcza, wynika z tych ustawień — ale nie jednorodnie i nie zawsze zgodnie z oczekiwaniami. Pomiar cyklu to sposób, w jaki zakład dowiaduje się, czy każda jednostka w serii przeszła ten sam proces.
Ustawia się i obserwuje dwie wielkości: temperaturę i ciśnienie. W jednej z opublikowanych procedur liofilizacji proces prowadzono w temperaturze −30 °C i pod ciśnieniem 0,37 mbar [6]. Te dwie wartości definiują warunki, w których zamrożona woda opuszcza materiał jako para, zamiast topnieć. Są to najważniejsze parametry w każdym zapisie cyklu.
Jak zwykle mierzy się temperaturę produktu
Temperaturę produktu mierzy się zwykle za pomocą kilku inwazyjnych sond Pt-100, co daje słabą rozdzielczość przestrzenną [5]. „Inwazyjna” oznacza, że czujnik umieszcza się w samym materiale; „słaba rozdzielczość przestrzenna” oznacza, że poznajesz temperaturę w kilku punktach i nic poza nimi. Sonda umieszczona w jednym pojemniku mówi o tym pojemniku. Nie mówi o tym, który stoi na drugim końcu półki.
To ograniczenie ma znaczenie, ponieważ liofilizatory nie są jednorodne. Pewien zespół sprzągł kamerę podczerwieni z liofilizatorem w skali procesowej w celu monitorowania cykli liofilizacji w trybie on-line, co opisano jako pierwszy taki przypadek [5]. Kamera obserwowała wnętrze komory przez okno germanowe i rejestrowała obraz co 120 sekund, dając 30 000 punktów pomiarowych uzyskanych bezkontaktowo w zakresie od −40 °C do 25 °C [5]. Bezkontaktowo oznacza, że nic nie jest wprowadzane do materiału, więc pomiar nie zaburza tego, co mierzy.
Co pokazały obrazy
Wyniki warto przedstawić wprost, ponieważ opisują, jak bardzo cykl może się różnić w obrębie jednej półki.
- Podczas zamrażania pustego układu na półce zmierzono różnice przekraczające 5 °C [5].
- Dodanie tacy do pustego układu dało różnicę przekraczającą 8 °C [5].
- W trybie masowym podczas sublimacji zaobserwowano różnicę temperatur wynoszącą maksymalnie 13 °C [5].
- Przy suszeniu w fiolkach zaobserwowano różnice przekraczające 10 °C [5].
Jest też uspokajająca połowa tego odkrycia. Duże różnice temperatur stopniowo zanikały podczas suszenia wtórnego, a produkty przekształciły się w jednorodnie suche placki [5]. Suszenie wtórne to późniejszy etap cyklu, po usunięciu głównej masy lodu, gdy odprowadzana jest pozostała woda. Rozrzut, który dominuje podczas zamrażania i sublimacji, niekoniecznie utrzymuje się do końca procesu — ale wiesz o tym tylko wtedy, gdy coś to obserwowało.
W tej samej pracy kamerę zastosowano w trzech różnych sytuacjach: w pustym układzie, przy suszeniu masowym zawiesiny oraz przy suszeniu napełnień po 1 ml w 150 fiolkach [5]. Wyciągnięty wniosek brzmiał, że kamera podczerwieni jest wysoce uniwersalnym narzędziem monitorowania on-line dla różnych rodzajów procesów liofilizacji [5].
Pomiar wyniku, a nie tylko cyklu
Metody termiczne są tymi, które najbardziej bezpośrednio odnoszą się do temperatury. Różnicowa analiza termiczna liofilizowanej dyspersji stałej wykazała obniżenie temperatury topnienia w porównaniu z materiałem wyjściowym [3]. Różnicowa kalorymetria skaningowa liofilizowanych mieszanin wykazała zmniejszony endotermiczny efekt topnienia i zwiększoną zmianę entalpii [2]. W innym badaniu analiza termograwimetryczna — która śledzi masę próbki podczas jej ogrzewania — zarejestrowała ubytki masy pomiędzy 250 °C a 640 °C odpowiadające materii organicznej i wodzie, a także zidentyfikowano dwa przejścia temperaturowe przy 45,67 °C i 91,89 °C [8]. Stabilność termiczną liofilizowanych ekstraktów roślinnych oceniano podobnie za pomocą analizy termograwimetrycznej [1].
Obraz uzupełniają pomiary struktury. Dyfrakcja rentgenowska liofilizowanych mieszanin wykazała zmniejszone intensywności pików w stosunku do w pełni krystalicznego materiału wyjściowego [2], a w innym badaniu dyfraktogram wykazał spadek intensywności pików, wskazujący, że forma krystaliczna przekształciła się w fazę amorficzną [3]. Skaningowa mikroskopia elektronowa tych liofilizowanych mieszanin wykazała szklisty wygląd, zmniejszenie rozmiaru i osadzenie [2]. Wielkość porów w liofilizowanym ciele stałym mierzono bezpośrednio z mikrofotografii elektronowych, uzyskując średnią 316 μm przy powiększeniu 50× w zakresie od 91,2 do 497,8 μm [8].
Spektroskopia w podczerwieni pojawia się wszędzie jako rutynowa kontrola tego, czy cokolwiek w formulacji uległo zmianie. Monitorowanie w podczerwieni prowadzono również in situ, podczas wymiany gazu i w szerokim zakresie temperatur, na materiale liofilizowanym [4].
Co marka może z tego wyciągnąć
Gdy pytasz, jak zostanie wytworzony liofilizowany proszek, zapytaj o cykl o dwie rzeczy, a nie o jedną. Po pierwsze, w jakiej temperaturze i pod jakim ciśnieniem przebiega cykl — to te dwa ustawienia go definiują [6]. Po drugie, ile punktów w komorze jest faktycznie mierzonych.
Następnie zapytaj, co zmierzono na gotowym placku. Analiza termiczna, dyfrakcja rentgenowska, mikroskopia elektronowa i spektroskopia w podczerwieni to standardowy zestaw [2][3], a razem opisują, czy wysuszone ciało stałe jest krystaliczne czy amorficzne, jak jest zbudowane i czy jego chemia zmieniła się w trakcie procesu [2][3][6]. Dane cyklu i dane placka odpowiadają na różne pytania. Ze specyfikacją, która zawiera jedno i drugie, trudniej polemizować niż z taką, która zawiera tylko jedno z nich.
Bibliografia
- Masłowski M, Aleksieiev A, Miedzianowska J, Efenberger-Szmechtyk M, Strzelec K. Antioxidant and Anti-Aging Activity of Freeze-Dried Alcohol-Water Extracts from Common Nettle ( Urtica dioica L.) and Peppermint ( Mentha piperita L.) in Elastomer Vulcanizates — Polymers, 2022-04-03.
- Ansari MT, Hussain A, Nadeem S, Majeed H, Saeed-Ul-Hassan S, Tariq I, Mahmood Q, Khan AK, Murtaza G. Preparation and Characterization of Solid Dispersions of Artemether by Freeze-Dried Method — BioMed research international, 2015-05-17.
- Fitriani L, Haqi A, Zaini E. Preparation and characterization of solid dispersion freeze-dried efavirenz - polyvinylpyrrolidone K-30 — Journal of advanced pharmaceutical technology & research, 2016-07-01.
- Lorent C, Pelmenschikov V, Frielingsdorf S, Schoknecht J, Caserta G, Yoda Y, Wang H, Tamasaku K, Lenz O, Cramer SP, Horch M, Lauterbach L, Zebger I. Exploring Structure and Function of Redox Intermediates in [NiFe]-Hydrogenases by an Advanced Experimental Approach for Solvated, Lyophilized and Crystallized Metalloenzymes — Angewandte Chemie (International ed. in English), 2021-05-05.
- Emteborg H, Zeleny R, Charoud-Got J, Martos G, Lüddeke J, Schellin H, Teipel K. Infrared thermography for monitoring of freeze-drying processes: instrumental developments and preliminary results — Journal of pharmaceutical sciences, 2014-06-05.
- Pilch E, Musiał W. Selected Physicochemical Properties of Lyophilized Hydrogel with Liposomal Fraction of Calcium Dobesilate — Materials (Basel, Switzerland), 2018-10-31.
- Bordignon JCS, Badaró AT, Barbin DF, Mariutti LRB, Netto FM. Oxidation of whey protein isolate after thermal convection and microwave heating and freeze-drying: Correlation among physicochemical and NIR spectroscopy analyses — Heliyon, 2023-07-06.
- Galia CR, Lourenço AL, Rosito R, Souza Macedo CA, Camargo LM. PHYSICOCHEMICAL CHARACTERIZATION OF LYOPHILIZED BOVINE BONE GRAFTS — Revista brasileira de ortopedia, 2011-07-01.