Primaire droging: hoe plaattemperatuur en kamerdruk het tempo bepalen
Twee instellingen doen het meeste werk: de temperatuur van de plaat en de druk in de kamer. Samen bepalen zij het tempo van de sublimatie. Drijft u ze te ver op, dan gaat de structuur van het product verloren. Houdt u ze te voorzichtig aan, dan duurt de cyclus dagen langer dan nodig is.
Wat de twee instellingen werkelijk sturen
De plaat brengt warmte in het bevroren materiaal. Hoeveel van die warmte daadwerkelijk aankomt, wordt beschreven door een warmteoverdrachtscoëfficiënt, doorgaans geschreven als Kv — een getal dat afhangt van de flacon en van de kamerdruk. De kamerdruk verandert die waarde: in één onderzoek werd het effect van de druk op Kv beoordeeld door tests uit te voeren bij 8, 13 en 26 Pa [4].
Tegenover de warmte staat de laag reeds gedroogd materiaal die bovenop het ijs ligt. De damp moet daar doorheen naar buiten. Daarom is het ideale instelpunt geen enkel getal. Een modelleringsonderzoek merkt op dat het optimale instelpunt in de tijd varieert, omdat de productweerstand voortdurend verandert [1].
Die twee coëfficiënten — warmte erin, damp eruit — zijn de invoergegevens voor de modellen waarmee een cyclus wordt gepland. Beide werden geschat voor een kristallijne oplossing (5% mannitol) en een amorfe oplossing (5% sucrose) in 6R-flacons, en de resulterende proceskaarten werden vergeleken met conventionele laboratoriummethoden [4].
De grens: de ineenstortingstemperatuur
Er is een bovengrens aan de snelheid waarmee u het proces kunt aandrijven. Op het sublimatiegrensvlak — de bewegende grens tussen het droge materiaal erboven en het ijs eronder — heeft het product een temperatuur, Ti. Stijgt Ti boven de ineenstortingstemperatuur van de formulering, Tc, dan gaat de structuur verloren [2].
Dit is het belangrijkst bij amorfe formuleringen. Een ingestorte koek is een gekrompen, glasachtige of ingezakte massa in plaats van een gelijkmatig, poreus blok. Het risico op instorting is wat elke verstandige optimalisatie probeert te minimaliseren terwijl de procestijd economisch blijft [3].
Er is een tweede, minder voor de hand liggende grens. Wordt de sublimatie ver genoeg opgedreven, dan bereikt de dampstroom door de kamer de omstandigheden van gestikte stroming, waarbij de drukregeling verloren gaat [2]. Het bruikbare werkvenster is dus aan beide zijden begrensd: de productstructuur aan de ene kant, het vermogen van de machine om de druk te handhaven aan de andere.
Ontwerpruimte: het bruikbare venster, uitgetekend
Het gebied tussen die grenzen heet de ontwerpruimte — de verzameling combinaties van plaattemperatuur en kamerdruk die het product drogen zonder het te beschadigen. Een rekenmodel voor primaire droging dat een eendimensionale analyse van warmte- en massaoverdracht in een flacon uitvoert, is uitgebreid om een ontwerpruimte te genereren over een reeks kamerdrukken en plaattemperaturen, en om daaruit de beste instelpunten te kiezen [1]. Hetzelfde rekenmodel voorspelde de droogtijd met een gemiddelde afwijking van 3% ten opzichte van de experimenten [1].
Het uittekenen van die ruimte vereist het meten van Kv en Rp, wat van oudsher gravimetrische tests betekende — het wegen van flacons om te zien hoeveel ijs is verdwenen — en thermokoppels die in het product worden gebracht. Nieuwere hulpmiddelen doen dit met minder materiaal. Een op infrarood gebaseerde proces-analytische methode maakt het mogelijk Kv te schatten zonder te wegen, en een micro-vriesdroger maakt gravimetrische tests met een zeer klein aantal flacons mogelijk [4]. De coëfficiënten en de op deze wijze verkregen ontwerpruimten kwamen zeer goed overeen met die van een eenheid op laboratoriumschaal [4]. De praktische winst is tijd- en materiaalbesparing bij het beoordelen van Rp [4].
Wat optimalisatie waard is
De gangbare praktijk is om de droger volgens een vast protocol te laten draaien: elke fase geprogrammeerd op vaste tijdstippen, met de kritische procesparameters binnen elke fase constant gehouden of lineair geïnterpoleerd tussen twee instelpunten. Hiervan is aangetoond dat het tijdrovend en inefficiënt is [2].
Het vervangen van vaste instelpunten door profielen die in de tijd veranderen levert grote besparingen op. Een optimalisator die de kamerdruk en de plaattemperatuur als functies van de tijd levert, bereikte een 62% snellere primaire droging voor 5% mannitol en 50% sneller voor 5% sucrose, vergeleken met typische cyclusomstandigheden [1].
Een andere benadering houdt toezicht terwijl de cyclus loopt. In een realtime regelstrategie wordt bij elke iteratie een ontwerpruimte opnieuw berekend om een optimale set procesparameters te kiezen, waarbij rekening wordt gehouden met de onzekerheid in de modeluitkomst [2]. De methode werd getest door de kamerdruk en het plaatvloeistofsysteem opzettelijk te verstoren, en bleek in staat matige verstoringen op te vangen [2]. Het einde van de primaire droging werd voorspeld met zowel onzekerheidsanalyse als een vergelijkende drukmeettechniek, en de voorspellingen kwamen overeen met de experimentele gegevens [2].
Een derde route optimaliseert de plaattemperatuur in twee stappen, om de sublimatie te maximaliseren zonder instorting te riskeren [3]. Die benadering bouwt hoogresolutiegegevens over de variabiliteit van de warmteoverdrachtscoëfficiënt, de afmetingen van de flacon en de weerstand van de gedroogde laag in, en voert die in een onzekerheidsanalyse die het risico schat dat het protocol faalt [3]. Zij werd geverifieerd op twee formuleringen, één die agressieve droging toeliet en één die behoudende droging vereiste [3]. De uitkomst waren protocollen die zowel sneller als robuuster waren dan de klassieke benadering [3].
Wat een merk hieruit kan meenemen
Primaire droging is niet één instelling die een vast aantal uren wordt toegepast. Het is een venster, en waar dat venster ligt hangt af van de formulering. Een kristallijn materiaal zoals mannitol en een amorf materiaal zoals sucrose gedragen zich verschillend genoeg om als afzonderlijke gevallen te zijn bestudeerd [4], en het ene leverde onder optimalisatie een tijdsbesparing van 62% op waar het andere 50% opleverde [1].
Referenties
- Shivkumar G, Kazarin PS, Strongrich AD, Alexeenko AA. LyoPRONTO: an Open-Source Lyophilization Process Optimization Tool — AAPS PharmSciTech, 2019-10-31.
- Vanbillemont B, Nicolaï N, Leys L, De Beer T. Model-Based Optimisation and Control Strategy for the Primary Drying Phase of a Lyophilisation Process — Pharmaceutics, 2020-02-20.
- Vanbillemont B, Greiner AL, Ehrl V, Menzen T, Friess W, Hawe A. A model-based optimization strategy to achieve fast and robust freeze-drying cycles — International journal of pharmaceutics: X, 2023-04-10.
- Harguindeguy M, Fissore D. Micro Freeze-Dryer and Infrared-Based PAT: Novel Tools for Primary Drying Design Space Determination of Freeze-Drying Processes — Pharmaceutical research, 2021-03-08.