Birincil Kurutma: Raf Sıcaklığı ve Hazne Basıncı Temposu Nasıl Belirler
İşin büyük bölümünü iki ayar yapar: rafın sıcaklığı ve haznenin içindeki basınç. Bu ikisi birlikte süblimleşmenin temposunu belirler. Fazla zorlarsanız ürünün yapısı bozulur. Fazla yumuşak davranırsanız çevrim, gerekenden günlerce uzun sürer.
Bu iki ayar gerçekte neyi denetler
Raf, donmuş malzemeye ısı iletir. Bu ısının ne kadarının gerçekten ulaştığı, genellikle Kv olarak yazılan bir ısı transfer katsayısıyla tanımlanır; bu, flakona ve hazne basıncına bağlı bir değerdir. Hazne basıncı bu değeri değiştirir: bir çalışmada basıncın Kv üzerindeki etkisi 8, 13 ve 26 Pa'da yapılan testlerle değerlendirilmiştir [4].
Isıya karşı çalışan etken, buzun üzerinde duran, hâlihazırda kurumuş malzeme katmanıdır. Buharın bu katmanın içinden dışarı çıkması gerekir. İdeal ayar noktasının tek bir sayı olmamasının nedeni budur. Bir modelleme çalışması, ürün direnci sürekli değiştiği için en uygun ayar noktasının zamanla değiştiğini belirtmektedir [1].
Bu iki katsayı — içeri giren ısı, dışarı çıkan buhar — bir çevrimin planlanmasında kullanılan modellerin girdileridir. Her ikisi de 6R flakonlarda kristal yapılı bir çözelti (%5 mannitol) ve amorf bir çözelti (%5 sakaroz) için tahmin edilmiş ve elde edilen proses haritaları geleneksel laboratuvar yöntemleriyle karşılaştırılmıştır [4].
Sınır: çökme sıcaklığı
Prosesin ne kadar hızlı yürütülebileceğinin bir üst sınırı vardır. Süblimleşme ara yüzeyinde — üstteki kuru malzeme ile alttaki buz arasındaki hareketli sınırda — ürünün bir sıcaklığı vardır, Ti. Ti, formülasyonun çökme sıcaklığı Tc'nin üzerine çıkarsa yapı bozulur [2].
Bu, en çok amorf formülasyonlar için önem taşır. Çökmüş bir kek, eşit gözenekli bir blok yerine büzüşmüş, camsı ya da çökük bir kütledir. Çökme riski, makul her optimizasyonun, proses süresini ekonomik tutmayı sürdürürken en aza indirmeye çalıştığı şeydir [3].
İkinci ve daha az belirgin bir sınır daha vardır. Süblimleşme yeterince zorlandığında hazne içindeki buhar akışı tıkalı akış koşullarına ulaşır ve bu noktada basınç denetimi yitirilir [2]. Dolayısıyla kullanılabilir çalışma penceresi iki taraftan da sınırlıdır: bir kenarda ürün yapısı, diğerinde makinenin basıncı koruyabilme yeteneği.
Tasarım alanı: kullanılabilir pencerenin çizilmesi
Bu sınırlar arasındaki bölgeye tasarım alanı denir — ürünü bozmadan kurutacak raf sıcaklığı ve hazne basıncı bileşimlerinin kümesi. Bir flakonda tek boyutlu ısı ve kütle transferi analizi yapan bir birincil kurutma hesaplayıcısı, bir hazne basıncı ve raf sıcaklığı aralığı boyunca bir tasarım alanı üretecek ve bu alandan en iyi ayar noktalarını seçecek biçimde genişletilmiştir [1]. Aynı hesaplayıcı, kurutma süresini deneylerden ortalama %3 sapmayla öngörmüştür [1].
Bu alanı çizmek, Kv ve Rp değerlerinin ölçülmesini gerektirir; bu da geleneksel olarak gravimetrik testler — ne kadar buzun ayrıldığını görmek için flakonların tartılması — ve ürünün içine yerleştirilen termokupllar anlamına gelmiştir. Daha yeni araçlar bunu daha az malzemeyle yapar. Kızılötesi temelli bir proses analitik yöntemi, Kv'nin tartım yapılmadan tahmin edilmesine olanak tanır; bir mikro dondurarak kurutucu ise gravimetrik testlerin çok az sayıda flakonla yapılmasına imkân verir [4]. Bu yolla elde edilen katsayılar ve bunlardan çıkan tasarım alanları, laboratuvar ölçekli bir üniteden elde edilenlerle çok iyi uyum göstermiştir [4]. Pratikteki kazanım, Rp değerlendirilirken zamandan ve formülasyon malzemesinden tasarruf edilmesidir [4].
Optimizasyonun değeri nedir
Standart uygulama, kurutucuyu sabit bir protokole göre çalıştırmaktır: her aşama sabit zaman noktalarında programlanır ve her aşamadaki kritik proses parametreleri sabit tutulur ya da iki ayar noktası arasında doğrusal olarak ara değerlenir. Bunun zaman alıcı ve verimsiz olduğu gösterilmiştir [2].
Sabit ayar noktalarının zaman içinde değişen profillerle değiştirilmesi büyük tasarruflar sağlar. Hazne basıncını ve raf sıcaklığını zamanın fonksiyonları olarak değişken biçimde veren bir optimize edici, tipik çevrim koşullarına kıyasla %5 mannitol için %62, %5 sakaroz için %50 daha hızlı birincil kurutma elde etmiştir [1].
Farklı bir yaklaşım, çevrim sürerken süreci izler. Gerçek zamanlı bir kontrol stratejisinde, en uygun proses parametreleri kümesini seçmek üzere her yinelemede bir tasarım alanı yeniden hesaplanır ve modelin çıktı belirsizliği dikkate alınır [2]. Yöntem, hazne basıncı ve raf akışkan sistemi bilerek bozularak sınanmış ve orta düzeydeki bozulmaları karşılayabildiği doğrulanmıştır [2]. Birincil kurutmanın sonu hem belirsizlik analizi hem de karşılaştırmalı basınç ölçüm tekniği kullanılarak öngörülmüş ve öngörüler deneysel verilerle uyuşmuştur [2].
Üçüncü bir yol, çökme riskine girmeden süblimleşmeyi en üst düzeye çıkarmak için raf sıcaklığını iki aşamada optimize eder [3]. Bu yaklaşım, ısı transfer katsayısı, flakon boyutları ve kurumuş katman direnci için yüksek çözünürlüklü değişkenlik verilerini içine alır ve bunları, protokolün başarısız olma riskini tahmin eden bir belirsizlik analizine aktarır [3]. Biri agresif kurutmaya izin veren, diğeri temkinli kurutma gerektiren iki formülasyon üzerinde doğrulanmıştır [3]. Sonuç, klasik yaklaşıma göre hem daha hızlı hem de daha sağlam protokoller olmuştur [3].
Bir markanın buradan çıkaracağı sonuç
Birincil kurutma, sabit sayıda saat boyunca uygulanan tek bir ayar değildir. Bir penceredir ve bu pencerenin nerede durduğu formülasyona bağlıdır. Mannitol gibi kristal yapılı bir malzeme ile sakaroz gibi amorf bir malzeme, ayrı durumlar olarak incelenecek kadar farklı davranır [4]; optimizasyon altında biri %62 süre tasarrufu sağlarken diğeri %50 sağlamıştır [1].
Kaynaklar
- Shivkumar G, Kazarin PS, Strongrich AD, Alexeenko AA. LyoPRONTO: an Open-Source Lyophilization Process Optimization Tool — AAPS PharmSciTech, 2019-10-31.
- Vanbillemont B, Nicolaï N, Leys L, De Beer T. Model-Based Optimisation and Control Strategy for the Primary Drying Phase of a Lyophilisation Process — Pharmaceutics, 2020-02-20.
- Vanbillemont B, Greiner AL, Ehrl V, Menzen T, Friess W, Hawe A. A model-based optimization strategy to achieve fast and robust freeze-drying cycles — International journal of pharmaceutics: X, 2023-04-10.
- Harguindeguy M, Fissore D. Micro Freeze-Dryer and Infrared-Based PAT: Novel Tools for Primary Drying Design Space Determination of Freeze-Drying Processes — Pharmaceutical research, 2021-03-08.