Vriezen, primaire droging, secundaire droging: wat elke fase bepaalt
Een gevriesdroogd poeder wordt gemaakt door een vloeistof te bevriezen en vervolgens het water te verwijderen zonder dat het ooit terugsmelt tot vloeistof. Het proces wordt in drie stappen uitgevoerd: vriezen, primaire droging en secundaire droging [1]. Elke stap wordt afzonderlijk ingesteld en elke stap laat zijn sporen na in de uiteindelijke cake in de flacon.
De reden om de methode überhaupt te gebruiken, is dat zij mild is. Vriesdrogen wordt beschreven als een milde droogtechniek voor hoogwaardige producten, die wordt toegepast omdat zij deze producten droogt zonder de productkwaliteit aan te tasten [2]. De prijs van die mildheid is tijd en geld: hetzelfde werk beschrijft vriesdrogen als zeer tijd- en kostenintensief [2]. Vrijwel elke beslissing in het ontwerp van een cyclus is een afweging tussen deze twee feiten.
Stap een: vriezen, dat de structuur opbouwt
Vriezen is niet simpelweg "iets koud maken". Het is de stap die de interne structuur creëert waar de rest van de cyclus doorheen moet werken. Vriesdroogexperimenten met maltodextrine- en sacharose-oplossingen leverden verschillende microstructuren op, uitsluitend door het wijzigen van vriesparameters — twee verschillende koelsnelheden en twee vastestofconcentraties, 0,05 en 0,15 w/w [2].
Wat verandert, is het poriënnetwerk dat achterblijft wanneer de ijskristallen later worden verwijderd. Het is bekend dat grotere poriën de primaire droging verkorten, omdat damp er gemakkelijker uit beweegt [2]. Maar poriegrootte is niet het enige wat telt. In die studie werden gedurende de droging en in de droge toestand tweedimensionale beelden vastgelegd en geanalyseerd op de verplaatsing van het sublimatiefront en op poriegrootte, -oriëntatie en -vorm [2]. Bij poriën met een hoge lengte-breedteverhouding — lange, smalle poriën — was de oriëntatie van de porie belangrijker voor de droogsnelheid dan de grootte ervan; bij poriën met een lagere lengte-breedteverhouding was de poriegrootte de doorslaggevende parameter [2].
Stap twee: primaire droging, waarbij het ijs wegsublimeert
Bij de primaire droging verlaat bevroren water het product rechtstreeks als damp. Drie eenvoudige warmte- en stofoverdrachtsmodellen voor primaire droging werden getest, en hun voorspellingen van producttemperatuur en sublimatietijd kwamen goed met elkaar overeen [1]. De modellen werden gevalideerd aan de hand van experimentele gegevens en vervolgens gebruikt om de omstandigheden voor primaire droging van gangbare formuleringen te tabelleren, zowel amorfe als gedeeltelijk kristallijne [1].
Dat onderscheid — amorf versus kristallijn — loopt door het hele procesontwerp heen. De aanbevelingen van het overzichtsartikel voor het kiezen van vriesdroogomstandigheden zijn gebaseerd op de fysisch-chemische eigenschappen van de formulering in combinatie met technische overwegingen [1], en het geeft uitgewerkte voorbeelden van berekende droogcycli, met alle stappen, voor typische amorfe en kristallijne formuleringen [1].
Modellen beschrijven het gemiddelde. Directe waarneming laat zien hoe rommelig de werkelijkheid is. Een infraroodcamera, gemonteerd op het kamerdak van een vriesdroger op procesformaat, werd gebruikt om een sacharose/mannitol-oplossing, 4:1 % m/m, in op maat gemaakte cuvetten te zien drogen [3]. Eén zijde van elke cuvet was voorzien van een germaniumvenster naast een spiegel onder een hoek van 45°, zodat de camera zowel het oppervlak als de volledige diepte van het materiaal kon zien [3]. Er werden elke 60 seconden beelden gemaakt van −40 °C tot 30 °C, met een resolutie van 2 × 2 mm per infraroodpixel, gedurende 45 uur — in totaal 2.700 thermogrammen [3].
Wat zij lieten zien, is dat de formulering, die als een echte oplossing begon, onregelmatig droogt en dat het sublimatiefront zich niet gelijkmatig door het materiaal verplaatst [3]. De resolutie was voldoende om lagere temperaturen dieper in het materiaal zichtbaar te maken naarmate de sublimatie vorderde [3]. Met andere woorden: verschillende delen van hetzelfde kleine volume bevinden zich op hetzelfde moment in verschillende stadia.
Stap drie: secundaire droging, die verwijdert wat er overblijft
Zodra het ijs weg is, blijft er nog steeds water gebonden in de vaste stof achter. Bij het infraroodonderzoek waren de thermische en ruimtelijke resolutie hoog genoeg om mogelijke verdampingskoeling van de bovenste lagen tijdens de secundaire droging te detecteren [3] — een herinnering eraan dat het materiaal nog steeds water verliest en nog steeds van temperatuur verandert nadat het spectaculaire deel van de cyclus voorbij is.
Secundaire droging is ook de fase waarin de plaattemperatuur een directe hefboom op het resultaat vormt. In een studie naar ultrasoon sproeivriesdrogen was de plaattemperatuur voor de secundaire droging een van de drie gevarieerde en geoptimaliseerde procesparameters, bij 25, 35 en 45 °C, naast de nozzlefrequentie (48 en 120 kHz) en het debiet (2, 5 en 8 mL/min) [4]. De gevonden optimale combinatie was een debiet van 3,10 mL/min, een plaattemperatuur van 45 °C en een nozzlefrequentie van 120 kHz [4]. Op die manier geproduceerde poeders bereikten na 8 uur drogen vochtwaarden van 2,92–4,36 % [4]. Onder vergroting bekeken waren de deeltjes die onder de optimale omstandigheden waren gemaakt bolvormig met poriën op hun oppervlak, en hun vloei-eigenschappen werden onder de meeste omstandigheden als redelijk beoordeeld volgens de Carr-index [4].
Wat een merk hieruit kan meenemen
Voor iedereen die specificeert hoe een gevriesdroogd poeder moet worden gemaakt, volgen hier drie punten uit.
- De duur van een cyclus kan vóór de eerste batch worden geschat. Er bestaan modellen om de duur van elk segment en de producttemperatuur tijdens de primaire droging te voorspellen, gevalideerd aan de hand van experimentele gegevens en getabelleerd voor gangbare formuleringstypen [1].
- Restvocht en poedervloei zijn uitkomsten van de laatste stap. De temperatuur bij de secundaire droging was een van de parameters die werden geoptimaliseerd in de studie naar sproeivriesdrogen, waarin een eindvochtgehalte van 2,92–4,36 % en een redelijk vloeigedrag werden gerapporteerd [4].
Het overzichtsartikel uit 2023 bekeek opnieuw het advies uit een artikel uit 2004 over het kiezen van procesomstandigheden voor vriesdrogen en concludeerde dat de meeste van die aanbevelingen nog steeds gelden, waarbij de belangrijkste vorderingen de beheersing van ijsnucleatie en computermodellering over alle stappen heen zijn [1]. De auteurs bouwden ook een database voor primaire droging en publiceerden voorbeelden van cyclusontwerpen, bedoeld als een snelle manier om de ontwerpruimte in te schatten [1]. Een cyclus is, kortom, iets waarover men vooraf kan redeneren — en wat vervolgens moet worden gecontroleerd, want zoals het beeldvormende onderzoek laat zien, droogt de binnenkant van de cake niet zo netjes als een model suggereert [3].
Referenties
- Tchessalov S, Maglio V, Kazarin P, Alexeenko A, Bhatnagar B, Sahni E, Shalaev E. Practical Advice on Scientific Design of Freeze-Drying Process: 2023 Update — Pharmaceutical research, 2023-10-02.
- Gruber S, Thomik M, Vorhauer-Huget N, Hans L, Tsotsas E, Foerst P. The Influence of Local Microstructure Inhomogeneities on Local Drying Kinetics during Freeze-Drying — Pharmaceutics, 2022-10-07.
- Emteborg H, Charoud-Got J, Seghers J. Infrared Thermography for Monitoring of Freeze Drying Processes-Part 2: Monitoring of Temperature on the Surface and Vertically in Cuvettes during Freeze Drying of a Pharmaceutical Formulation — Pharmaceutics, 2022-05-07.
- Isleroglu H, Turker I. Evaluation of Process Conditions for Ultrasonic Spray Freeze Drying of Transglutaminase — Food technology and biotechnology, 2020-03-01.